Ervaringen met de ambachten

1. Planning en voortgang van nieuwe afdeling Oude Ambachten.
Rust en kalmte bij de start.
Tijdens het ontwikkelingsproces van de afdeling Oude Ambachten waarschuwde een projectleider van een fonds dat ons financieel steunde: “lopen jullie met je plannen niet het gevaar dat je te snel groeit en te groot wordt? Dat kan de zaak voor jullie moeilijk beheersbaar maken!”
Een half jaar na de start van de afdeling bleek de waarschuwing realiteit te worden. We merkten toen dat we bij de nieuwe ontwikkelingen pas op de plaats moesten maken. In het begin waren we heel enthousiast over de nieuwe ontwikkelingen maar raakten door onze psychische beperking even het overzicht kwijt. Goede ondersteuning tijdens het ontwikkelingsproces en een punt aan de horizon vasthouden met het oog op de toekomst, was voor iedereen essentieel.
Een lichte vorm van paniek ontstond toen het stroever ging dan we dachten. De horizon wordt op zo'n moment een grote onbekende. Binnen het bedrijfsleven wordt dan actie ondernomen door het management en gezocht naar de nodige veranderingen en aanpassingen. Op 't Helmgras kan dat niet.
Directieve veranderingen en aanpassingen werken averechts. Het gevoel te falen roept onzekerheid op bij ons.Wat wordt er van ons gedacht als het mislukt? Halen we onze doelen wel? Dat werkt remmend. Van groot belang was dat de doelen weer in een perspectief gezet werden van 5 jaar leren en ontwikkelen (hetgeen we ook in de ledenvergadering met elkaar hadden afgesproken). Geholpen heeft het besef dat in het bedrijfsleven ook niet alle nieuwe ontwikkelingen direct succesvol zijn.
We weten dat uit ervaringen in het verleden, maar als alles goed loopt dan vergeet je dat bij nieuwe ontwikkelingen. Mensen met een psychische beperking hebben in dit opzicht meer ondersteuning nodig dan in het normale bedrijfsleven. Die ondersteuning is niet nodig vanwege gebrek aan intelligentie maar vanwege de psychische beperking. Iemand met een beperking aan voeten of benen loopt ook niet zomaar een marathon. Voor iedereen is dat vanzelfsprekend.
Mensen met een psychische beperking willen dat wel eens uit het oog verliezen omdat er met hun lichaam en hun intelligentie vaak niets mis is. We besloten daarom dat eerst de huidige leden van de vereniging zich vertrouwd konden maken met het bestaan en het werk van de nieuwe afdeling Oude Ambachten.

2. Ontwikkeling en integratie van de ambachten en kwekerijproducten
Tijdens de nieuwe ontwikkelingen van de ambachten deden zich ook heel boeiende zaken voor. We ontdekten dat een aantal ambachten elkaar goed kunnen aanvullen en integratie mogelijk is. Het integreren van bloemsierkunst, kaarsen en keramiek is daar een prachtig voorbeeld van. We zagen hoe we met elkaar’s producten prachtig werk konden maken en het een het ander versterkte.
We ontdekten dat dit werk ook bewondering oproept van mensen uit de wijk en ook verkocht wordt. Daarmee is een belangrijk doel bereikt: “wat ik doe heeft betekenis voor de mensen om mij heen. Mijn werk vindt waardering”. Natuurlijk levert dit nog geen grote sommen geld op, maar dat is ook niet nodig. Belangrijk is allereerst dat we waardering krijgen voor het werk dat we doen doordat mensen er ook voor willen betalen. Geld verzoent en geeft meerwaarde aan de arbeid, ook voor ons. Het is, om een beeldspraak te gebruiken, geen bedelen meer bij familie of zij een pitrietmandje willen hebben dat tijdens therapie gemaakt is.

3. Creativiteit bij ambachten.
Wat de medewerkers vóór hun beperking als ambacht beheersen, blijkt niet zomaar opgepakt te kunnen worden. Ieder moet voor zich weer gaan zoeken wat nog als automatisme aanwezig is, wat weer aangeleerd en opnieuw geoefend moet worden. Creativiteit moet weer wakker gemaakt, opgewekt worden.
Illustratief daarbij is het boek van Erik Fokke: De Broze Muze, waarin creativiteit en ziekte beschreven worden. Een psychische of lichamelijke beperking kan veel spanningen oproepen als de creativiteit niet functioneert zoals men wil, maar een beperking kan ook heel goed als bron van creativiteit en zingeving functioneren. De tentoonstelling Melancholia in Berlijn in 2006 heeft de mooie, goede, moeizame en ook depressieve aspecten laten zien van het omgaan met creativiteit bij mensen met een psychische beperking. De catalogus geeft prachtige voorbeelden.
Net als bij de opbouw van de kwekerij vraagt ook de nog nieuwe afdeling van oude ambachten waarschijnlijk om jaren geduld en oefening. Geestelijk in balans blijven tijdens het creëren vraagt om constante ondersteuning van elkaar. Misschien is een volgend beeld heel illustratief hoe creativiteit weer heel voorzichtig kan opbloeien in een beeldhouwer.

4. Is mijn product van mij of is het bedrijfsbezit voor verkoop aan de markt?
Wat we niet verwacht hadden, was dat medewerkers van de Oude Ambachten hun producten als hun kindje, hun eigendom zagen en die ook zelf wilden verkopen of als verjaardagscadeau wilden schenken. Op zich niet onlogisch omdat ieder een product maakt met een eigen karakter. Het eigendomsrecht van de producten van de kwekerij heeft in het verleden nooit ter discussie gestaan. Om dit probleem te tackelen hebben we afgesproken dat de eerste producten uit het ambachtshuis voor verkoop of als cadeau meegenomen mochten worden, maar de rest als bedrijfsproduct verkocht zou worden. We werken dus niet alleen voor onszelf maar ook voor het bedrijf.


5. Meedoen aan markten en beurzen.
Het meedoen aan markten voor oude ambachten gaat redelijk goed tot uitstekend. De communicatie met de marktbezoekers verloopt boven verwachting. Sommige medewerkers zien de markten als een leuk uitje net zoals velen van ons ervan genieten bezig te zijn op het terrein met de verkoop van kerstbomen of perkplanten en producten van oude ambachten.
Op een aantal van onze leden trok de deelname aan markten echter een stevige wissel. Ze waren enthousiast dat het goed ging, maar de dagen na de markten merkten we dat het voor de meesten van ons toch veel spanningen opriep en er rust nodig was. Daarom hebben we ten aanzien van de markten in Duitsland en België en markten buiten Twente pas op de plaats gemaakt. We houden het voorlopig dichter bij huis. Dat roept minder spanningen op.


6. Volgen van een interne of externe cursus voor de ambachten.
Voor de verdere ontwikkeling van de ambachten is het ook nodig dat onze medewerkers, als ze het aan kunnen, een cursus volgen. Ook als ze een ambacht in het verleden geleerd hebben, kan een cursus behulpzaam zijn om creativiteit en handvaardigheid op te frissen. Bij elke cursus zijn de leerervaringen van mensen weer heel bijzonder. Een cursus geeft de ons de mogelijkheid om op een andere manier naar de wereld om ons heen te kijken, vooral wanneer het gaat om fotografie of computergebruik, ook al heeft het Helmgras als organisatie nog niet direct zelf profijt van de cursussen. De medewerkers hebben er allereerst zelf profijt van.

Joomla templates by a4joomla